انحلال پذيري ژيپس و نقش آن در عمليات آب بندي سدها

ساختگاه سد مخزني خيرآباد واقع در شرق شهرستان بهبهان در استان خوزستان متشكل از تناوب ماسه سنگ، مارن، لاي سنگ و ميان لايه هاي ژيپسي متعلق به سازند آغاجاري است . گسترش سازند ياد شده در ساختگاه با توجه به وجود لايه ها و رگه هاي ژيپس ( گچ ) موجب شده تا به منظور آب بندي محل و مخزن سد موضوع انحلال پذيري ژيپس مد نظر قرار بگيرد . به اين منظور از رخنمون هاي سطحي ومغزه هاي حاصل از حفاري گمانه هاي اكتشافي سيزده نمونه ژيپس تهيه گرديد . خصوصيات فيزيكي و درجه خلوص نمونه ها تعيين شد . آزمايش هاي انحلال پذيري براي تعيين ثابت سرعت انحلال ژيپس در سه سيكل با اسيديته هاي متفاوت انجام گرفت . بر اساس مطالعات آزمايشگاهي ثابت سرعت انحلال ژيپس(Kc )به ميزان 3.27×10−6 cm/ s محاسبه گرديد . بعلت وجود توده سنگ هاي درزه دار پر شده از ژيپس و نيز رخنمون لايه اي از سنگ گچ با ضخامت 80 سانتيمتر در محور سد آزمايش آبگذري وچگونگي گسترش دهانه درزه ها مورد توجه قرار گرفت . در اين آزمايش آب محتوي گازكربنيك در يك سيكل بسته با دماي بين 5 تا 15 درجه سانتيگراد، فشار 1 تا 3 پاوند بر اينچ مربع و اسيديته بين 7-7/5 جريان داشت . نتايج بدست آمده از اندازه گيري ميزان آبگذري نشان داد كه درزه هاي با باز شدگي 0/5 ميليمتر بعد از ده سال حدود 205 ميليمتر گسترش مي يابد كه با در نظر گرفتن پنجاه سال عمر مفيد سازه اين ميزان گسترش به بيش از يك مترخواهد رسيد . در اين مقاله ضمن ارزيابي وضعيت زمين شناسي ساختگاه و موضوع انحلال ژيپس روش هاي مناسب جهت انجام عمليات آب بندي ارائه شده است.

كلمات كليدي:

سازند آغاجاري, ژيپس, درزه, انحلال پذيري ,عمليات آب بندي

سومين كنفرانس مكانيك سنگ ايران

نويسند‌گان: