کاهش آسيب رسانی به سامانه های قطار شهری با رعایت اصول پدافندغيرعامل

چكيده
در این مقاله ابتدا به نقش سامانه قطار شهری به عنوان یکی از سیستمهای مهم و پرترافیک در سیستم حمل نقل شهری پرداخته میشود. در ادامهضرورت و اهمیت موضوع پدافندغیرعامل بررسی و از اهداف محوری ذفاع غیرعامل شامل افزایش بازدارندگی، کاهش آسیبپذیری، تداومفعالیتهای ضروری، ارتقا پایداری ملی و تسهیل مدیریت بحران در مقابل تهدیدات و اقدامات نظامی نامبرده شده و در انتها نیزبکارگیری و تاثیراهداف محوری ذکر شده بر سامانه قطار شهری مورد تاکید قرار میگیرد. در ادامه اهداف پدافند غیرعامل درسامانه قطار شهری مورد بررسی قرارگرفته و تاثیر رعایت اصول پدافند غیرعامل در سامانه قطار شهری که منجر به مواردی از جمله گسترش فضاهای پناهگاهی درتمامی سطح شهر،افزایش ایمنی سرمایه های انسانی وکاهش خسارات جانی، امکان تداوم فعالیتهای ضروری شهر حتی در شرایط تهاجم دشمن و ... میشود ارائهمیشود. با توجه به انواع تهدیدات نظامی و سخت، تهدیدات مردم محور و تهدیدات فناوری پایه، دلایل تحول تهدیدات از جنگ سخت به جنگ نرمبررسی شده و سپس اجزای سامانه قطار شهری معرفی و ارکان اصلی مورد حفاظت در سامانه قطارشهری ارائه میشود. بررسی تهدیدات وارده برخطوط حمل و نقل ریلی)مترو( بر اساس انواع تهدیدات در طول چند دهه اخیر بررسی شده و جهت گیری تهدیدات در سالهای اخیر مشخص میشود. در انتهای مقاله نیز شاخصهای ارزیابی، ارزیابی و تحلیل تهدیدات و آسیبپذیری سامانه قطار شهری ارائه شده است.

واژههای کليدی:

پدافندغیرعامل . مترو . تونل . ایستگاه

دومين کنفرانس منطقه ای و یازدهمين کنفرانس تونل ایران (1394)

بررسی تفاوت رفتار توده سنگ در اثر تغيير روند حفاری به روش عددی (مطالعه موردی: گيت چمبر در سد چم شير)

چكيده
سد چم شير در حدود ۹۲ كيلومتري جنوبشرقی شهرستان گچساران در استان كهكيلويه و بويراحمد، در دست احتداب بتود و بتهعنوان اولين سد بتن غلتكی قوسی ايران حائز اهمي اس . در تكيهگا راس و در مسير تونل تخليه كنند تحتانی اين ستد، ضاتا يیزيرزمينی تح عنوان گي چمبر يا اتاق دريچهها طراحی شد كه به دليل ابعاد هندسی بزرگ آن )طول ۹۹ متتر، عتر 11 متتر وارتفاع 73 متر(، به كارگيري حفاري چندمرحلهاي براي آن ضروري اس . حفاري تونل تخليه كنند تحتانی كه از بخش زيت رين گيتچمبر عبور میكند، پيش از حفاري تونلهاي دسترسی به ترازهاي بالايی گي چمبر به اتمام رسيد اس . در ايت ن مقالته دو حالتمتعارف )حفاري چند مرحلهاي از بالا به پايين( و اجرايی )ابتدا حفاري تونل تخليه كنند و سپس حفتار ي چنتد مرحلته اي از بتالا بتهپايين( براي حفاري گي چمبر درنظر گرضته شد و به صورت عددي و با روش تفاضل محدود تحليل شتد انت د. ستپس بتا توجته بتهشرايط تنش و كرنش در حال اجرايی، سيستم نگهداري مناسب پيشنهاد شد است . نتتا يج ايت ن تحليت لهتا حتاك ی از تفتاوت رضتتار تود سنگ در اثر تغيير روند حفاري اس .

واژههای کليدی:

سد چمشير . گي چمبر . رضتار تود سنگ . حفاري چند مرحلهاي . سيستم نگهداري . روش عددي

دومين کنفرانس منطقه ای و یازدهمين کنفرانس تونل ایران (1394)

بررسی اثر انفجار درونی بر روی جابجایی تونل های دوقلو با اشکال متفاوت

چکیده
با توجه به رشد روز افزون استفاده از تونل، بهینه سازی آن در ابعاد مختلف همیشه مورد نظر پزوهشگران بوده است. یکی از پر کاربردترین موارد بهره برداری از تونل ها، در حمل و نقل و حل مشکل ترافیکی شهرها است. در این ارتباط در سال های اخیر تونل هایدوقلو به لحاظ پایداری بیشتر و مسائل اقتصادی مورد توجه طراحان قرار گرفته است. از طرف دیگر حملات تروریستی با استفاده ازمواد منفجره در چند سال گذشته سامانههای جابجایی عمومی از جمله متروها را مورد هدف قرار دادهاند. از این رو پرداختن به اینمقوله برای جلوگیری از گسترش خرابی و تلفات اینگونه اقدامات امری ضروری به نظر می رسد. محققین بسیاری تلاش کردند تا با ارائهتمهیدات مناسب در امر ساخت و ساز از خسارتهای ناشی از انفجار بکاهند. براای رسیدن به این هدف روشهای متفاوتی وجود دارد.یکی از عوامل موثر در طراحی تونلها و فضاهای زیرزمینی شکل مقطع آنها میباشد. در این پژوهش به بررسی رفتار تونلهای با شکلمقطعهای مختلف پرداخته شده است. ابعاد این مقاطع بر اساس محدودیتها و ضوابط موجود در آییننامه راه و شهرسازی انتخابشده است. برای شبیهسازی عددی از نرمافزار تفاضل محدود FLAC2D استفاده شده است و در نهایت نتایج حاصل از این تحلیلهایدینامیکی عددی جابجایی بوجود آمده در کل سازه نگهدارنده تونلها با یکدیگر مقایسه شده است. براساس نتایج، ماکزیمم جابجایی قائم در مقطع مستطیلی بوجود می آید.

واژههای کلیدی:

مقاطع تونل . تحلیل دینامیکی . تونل های دو قلو . انفجار

دومين کنفرانس منطقه ای و یازدهمين کنفرانس تونل ایران (1394)

بررسی مخاطرات احداث قطعه دوم تونل امام زاده هاشم از دیدگاه مكانيک سنگی

چكيده
تونلسازی در محیطهایهای سنگی معمولاً با چالشهای مختلفی مواجه میباشد که هریک میتوانند تاثیر قابل توجهی بر روندتونلسازی داشته باشند. بخشی از این چالشهاازدیدگاه مکانیک سنگی قابل بحث و بررسی میباشند و بر حسب روش حفاری تونل،تونلسازی مکانیزهیا تونلسازی سنتی، میتواند شامل موارد مختلفی شود. شناخت و درک صحیح مخاطرات پیش روی روندتونلسازی نظیر مچاله شوندگی، ریزش، آماس و ناپایداری سینهکار، پیش از مواجه شدن با آن، امکان فراهم سازی تمهیدات موردنیاز و به تبع آن مدیریت مناسبترمخاطرهرافراهممیسازد. بدلیل انعطافپذیری کمتر حفاری مکانیزه، تعیین مخاطرات مربوط به اینروش از اهمیت بیشتری نسبت به تونلسازی سنتی برخوردار است. چراکه بروز هرگونه مخاطره ممکن است پیامدهای قابلملاحظهای از لحاظ زمان و هزینه بر پروژه داشته باشد. در همین راستا در مقاله حاضر مخاطرات تونلسازی مکانیزه قطعه دوم تونلامامزاده هاشم از دیدگاه مکانیک سنگی با استفاده از روشهای مختلف تجربی، تحلیلی و عددی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتهاست. نتایج بدست آمده حاکی از آن است که در محدودههای گسله احتمال وقوع مخاطراتی نظیر مچاله شوندگی، قابلیت کفشک زنی، ناپایداری جبهه کار و هجوم گل وجود دارد.

واژههای کليدی:

تونلسازی . حفاری مکانیزه . مخاطرات مکانیک سنگی . مچاله شوندگی . ترکش سنگ

دومين کنفرانس منطقه ای و یازدهمين کنفرانس تونل ایران (1394)

ارزیابی و صحت سنجی روشهای تجربی تعيين پارامترهای مقاومتی توده سنگ

چكيده
پارامترهای مقاومتی تودهسنگ شامل مقاومت فشاری ) cmσ(و مدول دگرشکل پذیری ) mE ( نقش انکارناپذیری در طراحی و تحلیلفنی و مهندسی فضاهای زیرزمینی، شیبها و دیوارههای سنگی به عهدهدارند. با بدست آوردن این پارامترها با استفاده از روشهایتجربی میتوان بطور چشمگیری در زمانی کمتر نسبت به روشهای برجا، این پارامترهای ارزشمند را بدست آورد و از سوی دیگربطور قابل ملاحظهای هزینههای فاز مطالعات پروژه ها را کاهش داد. در این پژوهش ابتدا پارامترهای اولیه تودهسنگهای مسیر تونلانحراف آب سد گرین نهاوند از مطالعات آزمایشگاهی و پیمایش های صحرایی صورت گرفته بر روی درزهها، مغزهها و برونزدهای 6واحد زمین شناختی دگرگونی، آذر آواری و رسوبی Li, Kv-p, Ks-v, Kp-s, Kv, Kph-vK استخراج گردید. سپس برای هرکدام ازواحدهای زمین شناختی طبقهبندیهای مهندسی تودهسنگ به سه روش متداول RMR, Q, GSI صورت گرفت. در ادامه با استفادهاز مقادیر طبقهبندیها و با بهره گیری از روابط شاخص و متداول مقادیر مقاومت فشاری و مدول دگرشکل پذیری تودهسنگ بدستآمد. سپس نتایج بدست آمده از این روابط مورد مقایسه و صحتسنجی قرار گرفتند تا از این طریق با توجه به تنوع لیتولوژیکی تودهسنگهای مسیر روابط قابل اتکا و جامعتر شناسائی و پیشنهاد شوند.

واژههای کليدی:

تونل . طبقهبندی . تودهسنگ . مقاومت فشاری . مدول دگرشکل پذیری

دومين کنفرانس منطقه ای و یازدهمين کنفرانس تونل ایران (1394)

تخمين مدت زمان فروکش هجوم آب به تونل نوسود

چكيده
ورود جریان آب به تونل در حین فرآیند حفاری در اغلب تونلها بوجود میآید و سبب مشکلات فراوانی میگردد. این هجوم آب می-تواند در حد چند لیتر، چند ده لیتر، چند صد لیتر و یا حتی چند هزار لیتر باشد. بر حسب شرایط و میزان حجم آب ورودی به تونل،وقتی جریان آب از حدود 055 لیتر بر ثانیه در جبههکار تونل مکانیزه افزایش یابد امکان پمپاژ و آماده کردن زمینه حفاری از بینمیرود و حتی امکان تزریق برای کاهش هجوم آب از بین میرود. در این حالت باید تا زمان فروکش و کاهش حجم آب منتظر بود ودانستن این زمان در جهت برنامهریزی مدیریت حفاری تونل بسیار حائز اهمیت است. در اواخر اردیبهشتماه سال 1931 عملیات13 )دره زیمکان( به علت هجوم ناگهانی آب در سینهکار + حفاری قطعه دوم تونل نوسود در کیلومتراژ 399 TBM به مقدار حدودچهار هزار لیتر بر ثانیه، متوقف و در پی آن پروژه با تاخیر جدی روبهرو شده است. واحدهای سنگی دولومیت با میان لایههای آهکمارنی با سن تریاس است و روباره تونل در حدود 155 متر میباشد. طی جلسههای مدیریت بحران برگزار شده حول این موضوع،مقرر گردید مدت زمان لازم برای فروکش جریان آب در تونل، برآورد شود. تعیین هر چه دقیق این مدت زمان بدون شک نقش بهسزایی در تصمیمگیریها و برنامهریزیهای مدیریتی مدیران پروژه ایفا مینماید. برای این منظور دادهبرداری روزانه از عمق سطح آبگمانههای دایر دره زیمکان و دبی آب ورودی به جبهه حفاری در دستورکار قرار گرفت. با استفاده از این اطلاعات مدت زمان فروکشجریان در تونل با روابط تحلیلی هیدروژئولوژی و نیز روش ریاضی، برآورد شده است. در این مقاله متدولوژی و نحوه محاسبه زمانفروکش جریان در تونل به روشهای مورد اشاره ارائه شده است. زمان برآورد شده برای کاهش جریان آب ورودی به تونل تا زمان نگارش این مقاله همخوانی خوبی داشته و این پایش و همخوانی ادامه دارد.

واژههای کليدی:

تونل نوسود . زمان فروکش . هیدروگراف . گمانه . دبی ورودی

دومين کنفرانس منطقه ای و یازدهمين کنفرانس تونل ایران (1394)

ارزیابی جریان آب ورودی به تونلها به روش تانسور نفوذپذیری

چكیده
شبکه ناپیوستگیها هنگام اجرای تونلها و فضاهای زیرزمینی در توده سنگهای مرتبط با سفره آبهای زیرزمینی، به عنوان مجاری اصلی انتقالآب محسوب میشوند. تخمین مقدار آب ورودی به تونلهایی که زیر سطح ایستابی و در توده سنگها حفر میشوند بهعنوان چالشی بزرگ در برابرطراحان و مجریان فضاهای زیر زمینی میباشد. تاکنون روابط و روشهای تحلیلی و عددی متعددی به منظور برآورد دبی آب ورودی به تونلهاارائه شده است ولی به علت عدم توجه به ناپیوستگیها، یکسان فرض نمودن مشخصات ناپیوستگیها و یا همسانگرد فرض نمودن محیط، مقداربرآورد مذکور واقعبینانه نبوده است. در این مقاله به منظور طراحی بهینه گالری زهکش با توجه به سیستم ناپیوستگیها در کاواک معدن شمارهیک سنگآهن گلگهر، از روش تانسور نفوذپذیری بهره گرفته شد. جهت برآورد دبی آب ورودی به تونل، از روشهای تحلیلی و تجربی متفاوتیاستفاده شد. بهطورکلی روابط تحلیلی نشت آب به درون تونل را بیش از مقادیر واقعی برآورد میکنند. در محیطهای سنگی پارامترهای هندسیدرزهها مقدار نشت به درون تونل را کنترل میکنند. از اینرو جهت در نظر گرفتن تأثیر ناپیوستگیها بر مقدار دبی ورودی به گالری زهکش ازتانسور هدایت هیدرولیکی استفاده شد. جهت بررسی تأثیر تانسور هدایت هیدرولیکی، مقدار دبی ورودی به گالری، یکبار با جایگزینی تانسورهدایت هیدرولیکی و بار دیگر با جایگزینی هدایت هیدرولیکی معادل قسمت سنگی معدن گلگهر در روابط تحلیلی به دست آمد و با نتایج حاصلاز روابط تجربی مقایسه شد. این مقایسه نشان داد که مقدار دبی ورودی به گالری با در نظر گرفتن تانسور هدایت هیدرولیکی در روابط تحلیلی بهطور متوسط 09 % کاهش یافته و به مقادیر حاصل از روابط تجربی نزدیکتر شده است.

واژههای کلیدی:

نفوذپذیری . تانسور هدایت هیدرولیکی . تونل . نشت آب . توده سنگ

دومين کنفرانس منطقه ای و یازدهمين کنفرانس تونل ایران (1394)

مسائل مهندسی سنگ در طراحی و ساخت مغارهای سنگی بدون پوشش به منظور ذخيرهسازی مواد هيدروکربوری

چكيده
مواد هیدروکربوری میتواند در مکانهای مختلفی همچون مخازن نفت و گاز تخلیه شده، آکیوفرها یا آبخوانها، مغارهای نمکی، معادن رهاشده، مغارهای کم عمق پوشش دار و مغارهای سنگی بدون پوشش ذخیره گردد. انواع مختلف ذخایر زیرزمینی نیاز به بررسی شرایطزمینشناسی و هیدروژئولوژی و همچنین مسائل مهندسی سنگ دارند. کنترل و نگهداری مواد هیدروکربور به منظور عدم نشت از مغارهایسنگی حائز اهمیت میباشد. این مسئله ممکن است با توجه به انواع روشهای ذخیرهسازی مواد هیدروکربوری و همچنین شرایطزمینشناسی منطقه به صورتهای مختلفی تفسیر گردد. به طور کلی دو روش به منظور کنترل نشت مواد هیدروکربوری از جمله نفت و گازدر مغار های سنگی وجود دارد؛ کنترل نفوذپذیری و کنترل هیدرودینامیکی با استفاده از حصار هیدرولیکی در تودهسنگ. این حصارهیدرولیکی به کمک استفاده از یک سیستم پرده آب باعث ایجاد یک شرایط مرزی هیدرولیکی به صورت مصنوعی در تودهسنگ میگردد.در این مقاله، مهمترین مسائل و پارامترهای مهندسی سنگ به منظور ذخیرهسازی مواد هیدروکربوری در مخازن سنگی بدون پوشش موردبررسی قرار گرفته است. مهمترین مرحله در ساخت مغارهای سنگی بدون پوشش به منظور ذخیرهسازی مواد هیدروکربوری، انتخاب موقعیت و محل مناسب آنها میباشد که به پارامترهای زمینشناسی و هیدروژئولوژی محل احداث مغارها بستگی دارد.

واژههای کليدی:

ذخیرهسازی مواد هیدروکربوری . مغارهای سنگی . مسائل مهندسی سنگ . زمینشناسی . هیدروژئولوژی

دومين کنفرانس منطقه ای و یازدهمين کنفرانس تونل ایران (1394)

نفوذ آب و نحوه مقابله با آن در تونل بلند طرح چند منظوره اومااویا (UMA OYA)

چكيده
11 به داخل تونل بلند در طرح چند منظوره اومااویا در کشور سریلانکا، علاوه بر ایجاد مشکلات اجرایی + هجوم آب در کیلومتراژ حدود 161در انجام عملیات حفاری، مشکلات اجتماعی ناشی از کاهش سطح آب در چاهها، نشست سطح زمین و ایجاد ترك در خانههای مسکونیروستاییان را به دنبال داشت. در ابتدا مقدار آب هجومی به سینهکار حدود 061 لیتر بر ثانیه برآورد گردید که به مرور کاهش یافت. حفاریتونل به منظور عبور از این زون آبدار با سرعت ادامه یافت تا عملیات تزریق پشتسر، به صورت سیستماتیك و مؤثر انجام گیرد. بدین منظو11متوقف و عملیات تزریق شامل تکمیل تزریق تماسی، آببندی درزهها و تزریق تحکیمی در دستور + دستگاه حفاری در کیلومتراژ 021کار قرار گرفت. با بررسی اولیه شرایط زمینشناسی، رینگ 0201 الی 0013 به طول حدود 221 متر به عنوان محدوده عملیات تزریقانتخاب گردید. با پیشرفت کار و انجام عملیات تزریق مشخص شد، درزهها در محدوده گستردهتری با یکدیگر در ارتباط میباشند بنابراینانجام عملیات تزریق در این محدوده، سبب انحراف آب و پسزنی آن به قسمتهای جلو و عقب محدوده تزریق شد که لازم شد، گسترهعملیات تزریق به محدوده وسیعتری )حدود 311 متر( گسترش یابد. در این راستا، عملیات تزریق در سه منطقه، تعریف و اجرا گردید.اندازهگیریهای انجام شده از مقدار آب خروجی از تونل بیانگر کاهش حدود 01 درصدی میزان آب تا 22 سپتامبر است. به نحوی کهمقدار آب از حدود 191 لیتر بر ثانیه به حدود 123 لیتر بر ثانیه کاهش یافته است. پیشبینی میشود با پایان عملیات تزریق مقدار آب نشتی در محدوده به کمتر از 31 لیتر بر ثانیه برسد.

واژههای کليدی:

هجوم آب . تزریق تماسی . تزریق تحکیمی . آببندی تونل

دومين کنفرانس منطقه ای و یازدهمين کنفرانس تونل ایران (1394)

بررسی اثر زلزله بر لایه های خاك ساختگاه فضاهای زیرزمینی (مطالعه موردی تونل خط 3 متروی شیراز)

چكیده
امروزه زلزله یکی از مخرب ترین عوامل طبیعی بوده که با مقاومسازی سازهها میتوان تا حدودی زیادی با آن مقابله کرد. از دیدگاهمهندسی اهمیت زلزله به لحاظ اثر آن بر رویسازههای مختلف بخصوص سازههای زیرزمینی میباشد. برای طراحی یک سازهزیرزمینی ایمن در برابر زلزله، داشتن یک تخمین دقیق از تاثیر امواج لرزهای بر روی ساختگاه که در نهایت منجر به شناخت درستیاز آن خواهد شد، امری لازم و ضروری است. پاسخ زمین در برابر امواج لرزهای وابسته به لایهبندی خاک ساختگاه میباشد. در اینمقاله ابتدا مقادیر مربوط به شتابنگاشتهای دو زلزله بم و Imperial Valley با استفاده از ابزار ANFIS در نرمافزار MATLAB بایکدیگر ترکیب شده و طیف ارتعاشی جدیدی تولید گردیده که ویژگیهای هر دو زمین لرزهرا تا حدودی داراست. سپس طیف تولیدشده با استفاده از نرمافزار SEISMOSIGNAL اصلاح گردیده )فیلتر میان گذر 0.2-30Hz و اصلاحات خط مبنا( و پس از آن بااستفاده از مشخصات خاک اطراف تونل خط 3 متروی شیراز و با کمک نرمافزار DEEPSOIL ، به تحلیل رفتار لایههای خاک در حوزه زمان و فرکانس بصورت مستقیم و برگشتی پرداخته شده است.

کلمات کلیدی :

زلزله . اثرات ساختگاهی . تحلیل فرکانسی . ابزار ANFIS . نرمافزار SEISMOSIGNAL . نرمافزار DEEPSOIL .

دومين کنفرانس منطقه ای و یازدهمين کنفرانس تونل ایران (1394)